राजकारणात काही व्यक्तिमत्त्वे अशी असतात की त्यांची ओळख केवळ पदांमुळे नसते, तर जनतेशी असलेल्या नात्यामुळे असते. काही नेते निवडणुका जिंकून मोठे होतात, तर काही नेते जनतेच्या मनात घर करून मोठे होतात. शिरूर लोकसभा मतदारसंघातील मा. शिवाजीराव आढळराव पाटील हे असेच एक नेतृत्व आहे. म्हणूनच त्यांनी नुकत्याच एका खाजगी वृत्तवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत उच्चारलेले “टायगर अभी जिंदा है…” हे शब्द संपूर्ण मतदारसंघात चर्चेचा विषय ठरले आहेत.
या एका वाक्याने केवळ राजकीय चर्चा रंगल्या नाहीत, तर २०२९ च्या लोकसभा निवडणुकीच्या शक्यतांवरही नव्याने विचार सुरू झाला आहे.
शिवाजीराव दादा आढळराव पाटील यांनी सलग तीन टर्म म्हणजे तब्बल पंधरा वर्षे शिरूर लोकसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. या काळात त्यांनी मतदारसंघाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने प्रयत्न केले. रस्ते, पूल, दळणवळण सुविधा, पिण्याच्या पाण्याच्या योजना, शैक्षणिक सुविधा, ग्रामीण भागातील विकासकामे अशा अनेक क्षेत्रांत त्यांनी उल्लेखनीय कामगिरी केली. मतदारसंघातील असे क्वचितच एखादे गाव असेल जिथे दादांच्या प्रयत्नांतून एखादे विकासकाम झाले नसेल.
दादांच्या कार्यपद्धतीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी राजकारणाला केवळ सत्तेचे साधन न मानता समाजसेवेचे माध्यम मानले. एखाद्या कुटुंबावर संकट आले, एखाद्या कार्यकर्त्याला मदतीची गरज भासली किंवा समाजातील एखाद्या घटकावर अन्याय झाला तर दादा नेहमी त्या ठिकाणी उभे राहिले. सर्वसामान्य माणूस हाच त्यांच्या राजकारणाचा केंद्रबिंदू होता. त्यामुळेच आजही मतदारसंघातील अनेक ज्येष्ठ नागरिक, शेतकरी, युवक आणि कार्यकर्ते त्यांच्याबद्दल आत्मीयतेने बोलताना दिसतात.
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीकडे पाहिले तर निवडणुकीच्या काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत अनेक राजकीय निरीक्षकांच्या मते दादांचे पारडे जड होते. मतदारसंघातील साडेचार वर्षांचा सातत्यपूर्ण जनसंपर्क, मजबूत संघटनात्मक बांधणी, कार्यकर्त्यांचे जाळे आणि जनतेतील स्वीकारार्हता यामुळे विजयाची शक्यता अधिक असल्याचे चित्र होते.
मात्र निवडणुकीच्या अंतिम टप्प्यात काही राजकीय घडामोडींनी संपूर्ण वातावरण बदलले. बदललेली पक्षीय समीकरणे, झालेल्या राजकीय उलथापालथी आणि निर्माण झालेल्या चर्चांमुळे निवडणुकीचा प्रवाह वेगळ्या दिशेने जाऊ लागला. राजकीय शास्त्रात याला “Momentum Shift” असे म्हटले जाते. अनेकदा निवडणुकीच्या शेवटच्या काही आठवड्यांत तयार होणारे वातावरणच निकालावर निर्णायक प्रभाव टाकते.
याच काळात डॉ. अमोल कोल्हे यांनी आधुनिक प्रचारतंत्राचा प्रभावी वापर केला. सोशल मीडिया, व्हिडिओ कंटेंट, घरभेटी, थेट संवाद आणि सातत्यपूर्ण प्रचार मोहिमेद्वारे त्यांनी स्वतःची भूमिका प्रभावीपणे मतदारांसमोर मांडली. त्यामुळे निवडणुकीतील चर्चेचा केंद्रबिंदू बदलताना दिसला.
राजकीय विश्लेषक याला “Recency Effect” असे संबोधतात. मतदार अनेकदा शेवटच्या टप्प्यात घडलेल्या घटनांना अधिक महत्त्व देतात आणि त्याचा प्रभाव मतदानाच्या निर्णयावर पडतो. त्यामुळे निवडणूक केवळ विकासकामांवर किंवा संघटनात्मक ताकदीवर लढली जात नाही; तर मतदारांच्या मनात निर्माण झालेल्या भावना, धारणा आणि वातावरणावरही लढली जाते.
परंतु निवडणुकीतील पराभव म्हणजे जनतेच्या मनातून नेता संपला असे होत नाही. आजही शिरूर लोकसभा मतदारसंघात शिवाजीराव दादा आढळराव पाटील यांच्याबद्दल आदर आणि आत्मीयता कायम असल्याचे अनेक ठिकाणी दिसून येते. पराभवानंतरही त्यांनी जनसंपर्काची परंपरा कायम ठेवली आहे. विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये त्यांची उपस्थिती सातत्याने दिसत आहे.
याच पार्श्वभूमीवर “टायगर अभी जिंदा है…” हे वक्तव्य विशेष महत्त्वाचे ठरते. हे केवळ एक राजकीय विधान नाही, तर संघर्ष, आत्मविश्वास, जनतेवरील विश्वास आणि पुनरागमनाच्या इच्छाशक्तीचे प्रतीक आहे.
२०२९ ची लोकसभा निवडणूक अजून काही वर्षे दूर असली तरी तिच्या चर्चांना सुरुवात झाली आहे. आगामी काळात मतदारसंघातील राजकीय वातावरण कसे बदलते, कोणते नवे समीकरण आकार घेते आणि जनता कोणावर विश्वास दाखवते हे भविष्यात स्पष्ट होईल. मात्र एक गोष्ट निश्चित आहे की शिरूरच्या राजकारणात शिवाजीराव दादा आढळराव पाटील हे नाव आजही प्रभावी आहे आणि त्यांची राजकीय ताकद दुर्लक्षित करून चालणार नाही.
कारण जनतेच्या मनात स्थान निर्माण करणारे नेते निवडणुकीच्या निकालाने संपत नाहीत. त्यांची ताकद त्यांच्या पदात नसते, तर जनतेच्या विश्वासात असते.
आणि म्हणूनच आजही अनेक कार्यकर्त्यांच्या ओठांवर एकच वाक्य ऐकायला मिळते—
“टायगर अभी जिंदा है…!”
लेखन : दीपक भोर
मु.पो. चास, ता. आंबेगाव, जि. पुणे
