पंचनामा प्रतिनिधी – आंबेगाव तालुक्याच्या पूर्व भागात यंदा दुष्काळजन्य परिस्थितीचे सावट निर्माण झाल्याने शेतकऱ्यांचा लाडका बैलपोळा सण साधेपणाने साजरा करण्यात आला. लोणी, धामणी, वडगावपीर, मांदळेवाडी, शिरदाळे, पारगाव, शिंगवे, निरगुडसर आणि मेंगडेवाडी या गावांमध्ये बैलांची साधेपणाने मिरवणूक काढून पारंपरिक पद्धतीने पोळा सण साजरा करण्यात आला. दरवर्षी उत्साहाने आणि थाटामाटात साजरा होणाऱ्या या सणावर यंदा मात्र पावसाच्या अनिश्चिततेसह शेतीतील वाढता खर्च आणि शेतमालाला मिळणारे कमी बाजारभाव यांचे सावट दिसून आले.
पावसाने दडी मारल्याने शेतकरी चिंतेत
पावसाळ्यात अपेक्षित पाऊस न झाल्याने तसेच परतीच्या पावसानेही ओढ दिल्याने पूर्व भागातील शेतकरी अडचणीत सापडले आहेत. पावसाअभावी पिकांच्या वाढीवर परिणाम होत असून, उत्पादन घटण्याची भीती निर्माण झाली आहे. एकीकडे शेतीसाठी लागणारा भांडवली खर्च वाढत असताना दुसरीकडे उत्पन्न घटत असल्याने शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित कोलमडले आहे.
खते, बी-बियाणे आणि रासायनिक औषधांच्या किमती वाढल्याने शेतीचा उत्पादन खर्च वाढला आहे. मात्र, कांदा, टोमॅटो, फ्लॉवर, कोबी, बीट आणि मुळा यांसारख्या नगदी पिकांना अपेक्षित बाजारभाव मिळत नसल्याने शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चही वसूल करणे कठीण होत आहे. त्यामुळे सणासुदीच्या काळातही शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर चिंतेचे सावट दिसून येत आहे.
बैलपोळा म्हणजे शेतकरी आणि बैलांच्या नात्याचा सण
बैलपोळा हा केवळ सण नसून शेतकरी आणि त्याच्या शेतीकामातील साथीदार असलेल्या बैलांमधील जिव्हाळ्याचे नाते जपणारा सण आहे. वर्षभर शेतात राबणाऱ्या बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी या दिवशी त्यांना विश्रांती दिली जाते. बैलांना आंघोळ घालून त्यांची शिंगे रंगविली जातात, अंगावर झूल व विविध सजावटीचे साहित्य घातले जाते. त्यांची पूजा करून पुरणपोळीचा नैवेद्य दाखविला जातो. अनेक गावांत बैलांची मिरवणूक काढून पारंपरिक पद्धतीने पोळा साजरा केला जातो.
मात्र, यंदा दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि आर्थिक अडचणींमुळे शेतकऱ्यांनी सजावट व इतर खर्चाला फाटा देत उपलब्ध साधनसामग्रीतून सण साजरा करण्याला प्राधान्य दिले. बैलांप्रती असलेली श्रद्धा आणि प्रेम कायम असले, तरी शेतीतील संकटांमुळे सणाचा उत्साह काहीसा कमी झाल्याचे चित्र पूर्व भागातील गावांमध्ये पाहायला मिळाले.
बळीराजाला दमदार पावसाची प्रतीक्षा
शेती हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधार असून, पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी प्रत्येक पावसाचा दिवस महत्त्वाचा आहे. पावसाअभावी पिकांचे नुकसान, वाढता उत्पादन खर्च आणि बाजारभावातील अनिश्चितता यामुळे शेतकरी आर्थिक संकटाचा सामना करत आहेत. त्यामुळे आगामी काळात दमदार पाऊस पडून पिकांना दिलासा मिळावा, उत्पादनात वाढ व्हावी आणि शेतमालाला योग्य बाजारभाव मिळावा, अशी अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करत आहेत.
बैलपोळ्याच्या निमित्ताने बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करताना बळीराजाच्या चेहऱ्यावर मात्र दुष्काळाचे सावट स्पष्टपणे जाणवत आहे. बैलपोळा साधेपणाने साजरा झाला असला, तरी शेतकऱ्यांच्या मनात पावसाची आणि शेतीला सुगीचे दिवस येण्याची आशा कायम आहे.
