लागवड मजुरीसह खते, औषधे व बियाण्यांच्या दरात वाढ; उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत कांद्याला मिळणारा भाव कमी असल्याची शेतकऱ्यांची खंत
पंचनामा प्रतिनिधी पाबळ – पावसाने काहीशी उघडीप दिल्याने पाबळ परिसरात कांदा लागवडीच्या कामांना वेग आला आहे. शेतकरी शेतजमिनीची मशागत करून कांद्याची रोपे लागवडीसाठी तयार करत असून, अनेक ठिकाणी मजुरांच्या माध्यमातून कांदा लागवड सुरू झाली आहे. मात्र, कांदा लागवडीचा वाढलेला खर्च, मजुरीचे वाढलेले दर, खते, कीटकनाशके, बुरशीनाशके तसेच बियाण्यांच्या वाढत्या किमती यामुळे कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक गणित जुळविण्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे.
पाबळ परिसरातील अनेक शेतकरी कांदा हे प्रमुख नगदी पीक म्हणून घेतात. त्यामुळे खरीप हंगामातील पिकांनंतर कांदा लागवडीकडे शेतकऱ्यांचा कल असतो. सध्या परिसरात कांदा लागवडीसाठी शेतजमिनी तयार करण्याची लगबग सुरू असून, मजूर उपलब्ध करून घेण्यासाठी शेतकऱ्यांची धावपळ सुरू आहे. वाढत्या मजुरीमुळे लागवडीचा खर्चही मोठ्या प्रमाणात वाढला असल्याचे शेतकरी सांगत आहेत.
मजुरीच्या वाढत्या दराचा आर्थिक भार
कांदा लागवडीसाठी मोठ्या प्रमाणात मजुरांची आवश्यकता असते. मात्र, सध्या शेतीच्या विविध कामांसाठी मजुरांची मागणी वाढल्याने लागवड मजुरीच्या दरातही वाढ झाली आहे. परिणामी, एकीकडे कांदा लागवडीचे क्षेत्र टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शेतकऱ्यांना दुसरीकडे वाढत्या मजुरीचा अतिरिक्त आर्थिक भार सहन करावा लागत आहे.
खते, औषधे आणि बियाण्यांचा खर्च वाढला
कांदा पिकासाठी लागणारी खते, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, कीटकनाशके, बुरशीनाशके तसेच दर्जेदार बियाणे यांच्या किमती वाढल्याने उत्पादन खर्चात सातत्याने भर पडत आहे. लागवडीपासून काढणीपर्यंत कांदा पिकासाठी अनेक वेळा औषधांची फवारणी करावी लागते. त्यामुळे औषधांचा खर्चही शेतकऱ्यांच्या उत्पादन खर्चात मोठी भर घालत आहे. बियाण्यांच्या वाढलेल्या किमतीमुळे सुरुवातीच्या टप्प्यातच शेतकऱ्यांच्या खिशावर अतिरिक्त भार पडत आहे.
भावाचे गणित शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचे
कांद्याच्या उत्पादनासाठी होणारा खर्च वाढत असताना त्यामानाने कांद्याला मिळणारा बाजारभाव समाधानकारक नसल्याची भावना कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांमध्ये आहे. बाजारभावात सातत्य नसल्याने उत्पादन खर्च, वाहतूक, काढणी, साठवणूक आणि बाजारपेठेपर्यंतचा खर्च वजा केल्यानंतर शेतकऱ्यांच्या हातात किती उत्पन्न राहील, याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
‘कांदा पिकविण्यासाठी खर्च दिवसेंदिवस वाढत आहे. मजुरी, खते, औषधे आणि बियाण्यांचे दर वाढले आहेत. मात्र, कांद्याला अपेक्षित भाव मिळत नसल्याने उत्पादन खर्च भरून निघेल की नाही, याची चिंता आहे,’ अशी प्रतिक्रिया परिसरातील कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली.
हवामानाचा लहरीपणाही डोकेदुखी
कांदा लागवडीच्या काळात हवामानाचा लहरीपणाही शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. पावसाचे प्रमाण, तापमानातील चढ-उतार, अचानक होणारा पाऊस किंवा पावसातील खंड याचा परिणाम कांदा पिकाच्या वाढीवर होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे वाढता उत्पादन खर्च करून पीक घेतल्यानंतर हवामानामुळे नुकसान होण्याचा धोका शेतकऱ्यांसमोर कायम आहे.
भाव, खर्च आणि हवामानाचे त्रांगडे
कांदा उत्पादकांसमोर सध्या वाढता उत्पादन खर्च, बाजारभावातील अनिश्चितता आणि हवामानाचा लहरीपणा असे तिहेरी आव्हान उभे राहिले आहे. त्यामुळे कांद्याला उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत योग्य आणि स्थिर भाव मिळावा, अशी अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करीत आहेत. कांदा लागवडीला वेग आला असला तरी वाढत्या खर्चामुळे यंदाचे कांदा उत्पादन शेतकऱ्यांसाठी कितपत फायदेशीर ठरेल, याकडे परिसरातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
